Yılbaşı Kültürümüzde Yok mudur?!

Yılbaşı yaklaştıkça binbir kafadan ses çıkmaya başlar. Kimi nerede kutlayacağı ya da ne yapacağını düşünürken bir kısım insan da "Yılbaşı bizim kültürümüzde yok!" ve "Yılbaşı çok gereksiz bir şey!" çığırtkanlığı yapar. Yılbaşının kültürümüzün bir parçası olmadığını düşünenler için yazıyorum bu yazıyı çünkü cidden afazik olabiliyor bu insanlar.

Yılbaşının kültüre dahil olmadığını düşünen insanların "kültür"ün nasıl bir şey olduğunu bilmediğini düşünüyorum. Kültür olduğu yere çakılı kalan bir şey değildir, değişkendir ve zamanla gelişir. Kendine ait öğeleri vardır kültürün, bu öğelerden güç alır ve ona göre zaman içinde şekillenir. Osmanlı zamanında ülkemizde Yılbaşı kutlanmıyordu belki ama 2010 senesine gelindiğinde "Yılbaşı kültürümüzde yoktur." denemez. Neden mi?

Öncelikle, Türkiye gibi bir ülkede kültürün tek kaynağı yoktur, karışık bir kültürün çocuklarıyız hepimiz. "Kültür Mozaiği" lafını duymayanınız var mı? İçinde yaşayan insanların farklılıkları sayesinde kültürümüz bir çok ana kültürden esinlenerek gelişme kaydetmiş bulunuyor. Şaman kültürü, Doğu kültürü, İslam kültürü, Hristiyan kültürü, Arap kültürü, Batı kültürü, Balkan kültürü... Ohoo daha neler var... Özellikle belli bir kesim inatla bu karmaşık kültürün varlığını inkar etmek için çırpınıyor, ama var, elden ne gelir ki?

Bu ülkede 31 Aralık yarım gün, 1 Ocak tam gün yurt genelinde tatil ilan edildiği günden beridir Yılbaşı bizim kültürümüzün bir parçası. Bu ülkede tek kanallı dönemde bile yılbaşında dansöz oynatıldığından beri bu bizim kültürümüz. Milli Piyango (Milli diyor bak...) Yılbaşı özel çekilişi yaptığından beri, Ali Haydar ve Nimet Abla ün saldığından beri, evlerde o gece oturulup kestane pişirildiğinden beri, tombala oynandığından beri, çocuklar bütün sene boyunca tek seferliğine Tutti Frutti'yi ailelerinin yanında izlediğinden beri, dükkanlar süslenmeye başlandığından beri, ilkokulda "yılbaşı çekilişi" yapıldığından beri, mekanlar yılbaşı için özel fasıl programı ayarlamaya başladığından beri, birçok mekan ve firma yılbaşı özel çekleri-ikramiyeleri-hediyeleri verdiğinden beri, bankalar yılbaşı kredisi çıkardığından beri, diziler yılbaşı özel bölümü çekmeye başladığından beri, saat 12 olunca en yakınımızdaki kişiye sarıldığımızdan beri ve hatta uzaktakilere telefon ettiğimizden beri, ilk kez biri yılbaşında kırmızı don giydiğinden beri... Yılbaşı bu kadar "içimize" kadar girmişken nasıl olur da kültürümüzde yok sayılabilir ki?!

Ha, insanların yılbaşını "kutlama" anlayışları ve istekleri farklı olabilir. Kimi gider içer, hoplar zıplar; kimi evde tombala oynar; kimi de uyur... Ona kimse bir şey diyemez, ama bu farklı anlayışların var olması Yılbaşı'nın kültürümüzde yer ettiği kaidesini bozamaz. İslami kültüre daha yakın aile yapısı olan kişiler yılbaşını özellikle inkar eden kesimi oluşturuyor demiştim, onların da savunması "Bizde Noel Baba olmaz, bizde içilmez, bizde ağaç süslenmez." Kimse Yılbaşında içmek zorunludur demiyor, diyemez de zaten. İçki kültürümüzün olmadığını savunmaksa tümden abesle iştigal zira tamamen kendine ait bir adabı olan "Rakı" adında bir içkimiz var, ki birçok ülkede kendi adabı olan alkollü içecek bile yok. Noel Baba ve ağaç olaylarıysa kültürümüze devşirme girmiş hadiseler. Türkiye'de Noel Baba "Aziz Claus" değil; sadece hediye getiren, kırmızı giyinen, şişko saçlı sakallı bir amca. Keza ağaç da sadece bir Yılbaşı sembolü; herhangi dini çağrışım adına süslendiğini sanmıyorum çoğu evde. En azından bizimkinde öyle değil. Noel Baba "Noel" ile alakalı ve Noel'in cidden bizde tam anlamıyla yeri yok Cadılar Bayramı gibi, Paskalya gibi... Noel ülkemizde Hristiyan çevrelerce kiliseye gidilen bir gün; ki bu Hristiyan ülkelerde de böyle. Noel içilip eğlenilen gün değil, ama biz yılbaşını kendi kültürümüze devşirirken ağaçla babayı da almışız çünkü güzeller, dikkat çekiciler ve çok iyi pazarlanmışlar. Bir hediye dağıtan amcayla, bir ağacın dinimizi elimizden alma şansı da yok. Bundan korkan kişi kendi inancının sağlamlığından şüphe edebilir sadece.

Yani demem şu ki: Yılbaşı bizim kültürümüzde yok diyenler etraflarına bir baksınlar. Kendi içinizde nasıl bir kültür yaşıyorsunuz bilemem ama genelin durumu bu yönde. Koca Devlet kabul etmiş Yılbaşını, neyin savaşını veriyorsunuz ki? Ayrıca bana "Yılbaşı yok bizde" diyen 20 yaşındaki gençler sorsunlar bakalım babalarına Nesrin Topkapı ismi onlara ne çağrıştırıyor? Yılbaşı son 2-3 senede çıkmış bir şey de değil, 30 seneden fazladır her sene yaşadığımız bir şey. Anlayışlar değişir, kutlama şekilleri değişir, ama Yılbaşının kültürümüzde var olduğu gerçeği baki kalır.